บทที่ 3: เวรกรรมและการดำเนินชีวิตคริสเตียน

ข้อพระคัมภีร์ท่องจำ 

“ข้าพเจ้าเองไม่มีชีวิตอยู่ต่อไป แต่พระคริสต์ต่างหากที่ทรงมีชีวิตอยู่ในข้าพเจ้า ชีวิตซึ่งข้าพเจ้าดำเนินอยู่ในร่างกายขณะนี้ ข้าพเจ้าดำเนินอยู่โดยความเชื่อในพระบุตรของพระเจ้าผู้ได้ทรงรักข้าพเจ้า และได้ทรงสละพระองค์เองเพื่อข้าพเจ้า” (กาลาเทีย 2:20)

หลังจบมัธยมปลาย มะปรางละทิ้งรากฐานแบ๊บติสต์จากเมืองเล็กๆ และย้ายไปทำงานในเมืองใหญ่ที่ร้านกาแฟแห่งหนึ่ง เพื่อนร่วมงานคนหนึ่งของเธอดูมองโลกในแง่ดีและจริงใจอยู่เสมอ เธอมักจะพูดถึงคริสตจักรของเธออยู่เป็นประจำ วันศุกร์หนึ่ง มะปรางไปร่วมอธิษฐานในตอนกลางคืนกับเพื่อนร่วมงานของเธอพร้อมกับคนอายุประมาณยี่สิบปีจากคริสตจักรนั้น มะปรางสะดุ้งกับสิ่งที่ดูไม่เป็นระเบียบ-ทุกคนอธิษฐานเสียงดังจนสุดเสียง ผู้นำนมัสการร้องเพลงซ้ำๆ กัน ซึ่งดูเหมือนพวกเขาจะแต่งขึ้นในขณะที่ร้องเพลง และไม่มีการสอนใดๆ เลย เว้นแต่คุณจะนับคำพยากรณ์จากหญิงสาวคนหนึ่งที่เล่นคีย์บอร์ด (ปกติแล้วจะเกี่ยวกับผู้บาดเจ็บที่ต้องการการรักษา หรือบางเรื่องที่ไม่ชัดเจนเกี่ยวกับทูตสวรรค์และปีศาจในเมืองนี้) แทรกอยู่ระหว่างเพลงท่อนต่างๆ ยิ่งมะปรางไปร่วมกับเพื่อนของเธอมากเท่าไร เธอก็ยิ่งรู้สึกติดใจในความร้อนรน ความกระตือรือร้น และการปลดปล่อยอารมณ์อย่างท่วมท้นพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงพลวัตรทางดนตรีนั้น

ในที่สุด มะปรางลงทะเบียนที่คริสตจักรนั้นเพื่อเป็นผู้ฝึกงานด้านการอธิษฐานวิงวอนและการนมัสการ เธอเข้าร่วมการประชุมซึ่งเธอได้ลิ้มรสพระสิริเป็นครั้งแรก “การประชุมครั้งนั้นลุกเป็นไฟ! การนมัสการก็ได้รับการเจิม” มะปรางบอกเพื่อนของเธอว่า “เราเชิญพระวิญญาณลงมา” เธอยอมไปที่นั่นเพื่อเรียนรู้เกี่ยวกับการจุ่มในคำอธิษฐาน การตีความความฝัน การร้องเพลงเป็นคำพยากรณ์ และการผูกมัดคำสาปแช่งในรุ่นต่างๆ ยิ่งเธอมุ่งเข้าสู่พระวิญญาณและร้องเพลงโดยละทิ้งความกังวลมากเท่าไร การเจิมก็หลั่งไหลเข้ามาในชีวิตของเธอมากขึ้นเท่านั้น ยิ่งเธอมีความเชื่อมั่นทางอารมณ์ว่าพระเจ้าทรงสถิตอยู่กับเธอมากเท่าไร เธอก็ยิ่งอ้างถึงพระสัญญาของพระองค์ตามความเชื่อมากขึ้นเท่านั้น

เมฆเติบโตมาในคริสตจักรบ้านเล็กๆ ที่เน้นความเป็นครอบครัวซึ่งห่างไกลจากผลกระทบจากการประนีประนอมทางสังคม คริสตจักรนี้รวมตัวกันทุกสัปดาห์ในบ้านของบางคนเพื่อรับประทานอาหาร อธิษฐาน และสั่งสอน คริสตจักรนี้ประกอบด้วยสี่ครอบครัว และบุรุษทุกคนถือเป็นผู้อาวุโส พวกเขามีอำนาจ และคอยดูแลจิตวิญญาณของสตรีและเด็กทุกคน พวกเขามักจะแนะนำเมฆว่า “หากเธอต้องการดำเนินชีวิตในพระพรของพระเจ้า เธอต้องดำเนินชีวิตด้วยสติปัญญา” เหล่าผู้อาวุโสของคริสตจักรจะดูแลวินัยเรื่องการใช้จ่าย การเลือกสื่อบันเทิง แนวทางการใช้เวลาส่วนตัวกับพระเจ้า และแม้แต่ความถี่และความอิ่มเอมใจของความใกล้ชิดระหว่างคู่รัก

เมื่อเมฆโตขึ้น เขาได้รับคำสั่งจากเหล่าบุรุษในคริสตจักรให้ทำงานให้กับหนึ่งในคณะบุรุษเหล่านั้น หาภรรยาสักคนและมีลูกมากๆ เมฆต้องการได้รับใบรับรองการทำงาน เขาจึงต้องย้ายไปเมืองใกล้เคียงเพื่อรับการฝึกอบรม เขาจะอ่านพระคัมภีร์อย่างตั้งใจขณะที่อยู่คนเดียว ทบทวนบันทึกมากมายได้ที่รับจากสติปัญญาของพวกผู้อาวุโส และอธิษฐานโดยปราศจากข้อสงสัย เขารู้ว่าพระเจ้าจะได้ยินคำอธิษฐานของเขาก็ต่อเมื่อเขาไม่นึกถึงความชั่วช้าอยู่ในใจ อย่างไรก็ตาม เมฆเสียใจมากเมื่อไม่ผ่านการสอบรับใบรับรองครั้งแรก เขาทำอะไรผิดถึงขนาดที่พระเจ้าจะทอดทิ้งเขา? เป็นเพราะเขาลดการใช้เวลากับพระเจ้าในช่วงเช้าบางครั้งเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับชั้นเรียนหรือเปล่า? เป็นเพราะเขามัวแต่คิดเรื่องราคะตัณหาในหัวนานเกินไปเวลาเห็นสาวสวยที่โรงเรียนอาชีวะหรือเปล่า? เป็นเพราะเขาใช้จ่ายเกินงบประมาณอาหารที่กำหนดไว้หรือเปล่า? เป็นเพราะเขาพลาด เกิดความสงสัยเมื่ออธิษฐานใช่ไหม? หรือเขาเป็นคนสองใจ ขอสิ่งหนึ่งในคำอธิษฐานแต่ขาดความเชื่ออันเพียงพอหรือไม่? เขาได้เดินออกจากการทรงสถิตของพระเจ้าไปได้อย่างไร? แล้วเขาจะกลับมาได้อย่างไร?

เรื่องราวสั้นๆ ข้างต้นของมะปรางและเมฆอาจดูสุดโต่งมากกว่าสิ่งที่คริสเตียนทั่วไปอาจมีประสบการณ์ แต่เรื่องพวกนี้จับประเด็นทั้งระนาบของคริสต์ศาสนาแบบเวรกรรม เมื่อมันนำไปใช้กับการดำเนินชีวิตแบบคริสเตียน สุดฝั่งทางด้านหนึ่งคือชีวิตคริสเตียนที่มีชัยชนะ เคลื่อนจากความตื่นเต้นฝ่ายวิญญาณที่ได้รับการเจิมหนึ่งสู่อีกการเจิมหนึ่ง ประสบการณ์แห่งความยินดีอันไม่อาจอธิบายเกิดขึ้นเมื่อคริสเตียนอ้างพระพรของพระเจ้าและเชิญไฟลงมา ส่วนสุดฝั่งอีกด้านหนึ่งคือชีวิตคริสตเตียนที่ปฏิบัติตามหน้าที่ ผ่านการทดสอบทีละเรื่อง พิสูจน์ประสิทธิผลของชีวิตที่ชอบธรรมด้วยแรงจูงใจอันบริสุทธิ์และการเชื่อฟังตามรายการตรวจสอบ ประสบการณ์แห่งความสำเร็จฝ่ายวิญญาณจะเพิ่มขึ้นเมื่อคริสเตียนปฏิบัติตามกฎต่างๆ ปกป้องหัวใจของพวกเขา และไม่แปดเปื้อนจากโลก ในระหว่างความสุดโต่งสองขั้วนี้ก็มีสารพัดสูตรสำเร็จตามแนวคิดเรื่องเวรกรรมสำหรับการเติบโตของคริสเตียนและความสำเร็จทางจิตวิญญาณ ไม่ใช่รูปแบบจะเข้มงวดเหมือนอยู่ในลัทธิ แต่ทุกมุมมองที่เกี่ยวกับเวรกรรมของชีวิตคริสเตียนต่างมีความร้ายกาจและล่อลวงจิตวิญญาณไม่แพ้กัน โดยทั่วไปแล้ว คนแบบนี้จะใช้ชีวิตที่ค่อนข้างจริงจังกับการเดินกับพระเจ้าและทำดีที่สุดเพื่อตนเอง แต่อีกแง่มุมหนึ่งที่พบบ่อยในกลุ่มนี้คือ เหล่าคริสเตียนเปี่ยมพลังขับเคลื่อนเหล่านี้มักจะเหนื่อยล้าและไม่มั่นคง พวกเขาไม่แน่ใจว่าพวกเขาทำได้มากพอ เชื่อมากพอ รักมากพอ และอธิษฐานมากพอแล้วหรือยัง เนื่องจากพวกเขาไม่รู้ พวกเขาจึงพยายามมากยิ่งขึ้น พวกเขาลองใช้แนวคิดและเทคนิคที่แตกต่างกัน พวกเขาไม่อยากจะเป็นที่สอง จึงเป็นเหตุให้รู้สึกวิตกกังวล ไม่มีหลักประกันที่มั่นคง ไม่มีสันติสุขที่ยั่งยืน

แล้วพระพรสำหรับการเคร่งศาสนาและการเชื่อฟังล่ะ?

พระคัมภีร์สอนว่าพระเจ้าจะทรงอวยพรการเชื่อฟัง ซึ่งไม่จำเป็นต้องโต้เถียงในเรื่องนี้ ปัญหาเกิดขึ้นเมื่อเราใช้หรือนำข้อพระคัมภีร์แห่งสติปัญญาที่มาจากพระธรรมสุภาษิตไปใช้ในทางที่ผิดมากเกินไป และเปลี่ยนความเป็นไปได้ให้เป็นพระสัญญา กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ เราต้องระวังที่จะไม่สร้างหลักการทางปัญญาขึ้นมาใหม่เพื่อเป็นสูตรสำเร็จ ตัวอย่างเช่น ไม่ใช่เรื่องแปลกที่จะได้ยินคนกล่าวสุภาษิต 22:6 ว่า “จงฝึกเด็กในทางที่เขาควรจะเดินไปและเมื่อเขาเติบใหญ่ เขาจะไม่พรากจากทางนั้น” เป็นการยืนยันว่าหากพ่อแม่ใช้เทคนิคการเลี้ยงดูแบบต่างๆ ก็จะรับประกันว่าลูกคนนั้นจะเติบโต ประสบความสำเร็จอยู่ในทางพระเจ้า เติบโตเป็นผู้ใหญ่ และเป็นแบบอย่างของการเลี้ยงดูแบบที่พระเจ้าอวยพร แน่นอนว่ามีสติปัญญาจากพระธรรมสุภาษิตในการอบรมบุตรให้มีความชอบธรรม แทนที่จะปล่อยให้เด็กทำตามแรงกระตุ้นแห่งบาป ผลที่ตามมาในรุ่นต่อๆ ไปอาจส่งผลเสียหายร้ายแรงต่อเด็กที่ได้รับการฝึกอบรมไม่ดี แต่เมื่อหลักการทางปัญญากลายเป็นสูตรสำเร็จ มันจะกลายเป็นเทคนิคที่เข้มงวดพร้อมผลลัพธ์ที่วัดได้ “ถ้าคุณทำมากพอ คุณสามารถคาดหวังได้”

เรื่องราวของยาโคบและเอซาวทำให้มุมมองนี้โดดเด่นออกมายิ่งขึ้น พระเจ้าทรงเลือกก่อนยาโคบเกิดเพื่อจุดประสงค์พิเศษ แม้ว่ายาโคบจะมีแนวโน้มหลอกลวงและต่อสู้กับพระเจ้าก็ตาม กระนั้นพระเจ้าก็ทรงอวยพรเอซาวผ่านการกบฏและการต่อสู้ดิ้นรนมากมาย แต่พระประสงค์พิเศษของพระเจ้าไม่ได้บรรลุผลในเอซาวเหมือนในยาโคบ ยาโคบไม่สมควรได้รับพระพรและความรอดจากพระเมสสิยาห์มากกว่าเอซาว พระคัมภีร์ตีความเหตุการณ์นี้โดยวางเงื่อนไขของการอวยพรจากผู้ประทานพระสัญญาแห่งการอวยพรว่า 

“หมายความว่าคนที่เป็นลูกของพระเจ้านั้นไม่ใช่ลูกของเนื้อหนัง แต่เป็นลูกของพระสัญญา จึงจะถือว่าเป็นผู้สืบเชื้อสายได้ เพราะพระสัญญามีว่าดังนี้ เราจะมาตามฤดูกาล และนางซาราห์จะมีบุตรชาย และไม่ใช่เท่านั้น แต่ว่านางเรเบคาห์ก็ได้มีบุตรสองคนจากสามีคนเดียวคืออิสอัคบรรพบุรุษของพวกเรา แม้ก่อนบุตรนั้นเกิดมา และยังไม่ได้ทำดีหรือชั่ว (เพื่อพระประสงค์ของพระเจ้าในการทรงเลือกนั้นจะตั้งมั่นคงอยู่ ไม่ใช่ตามการประพฤติ แต่ตามซึ่งพระองค์ทรงเรียก) พระองค์จึงตรัสแก่นางนั้นว่า “พี่จะปรนนิบัติน้อง ตามที่มีคำเขียนไว้ในพระคัมภีร์ว่า ยาโคบนั้นเรารักแต่เอซาวเราซัง ถ้าอย่างนั้น เราจะว่าอย่างไร? พระเจ้าไม่ทรงยุติธรรมหรือ? เปล่าเลย เพราะพระองค์ตรัสกับโมเสสว่า “เราประสงค์จะกรุณาใคร เราก็จะกรุณาคนนั้น และเราจะเมตตาใคร เราก็จะเมตตาคนนั้น เพราะฉะนั้น ทุกสิ่งจึงไม่ขึ้นกับความตั้งใจหรือความมานะของมนุษย์ แต่ขึ้นอยู่กับพระเมตตาของพระเจ้า” (โรม 9:8-16)

เราควรเตือนตัวเองว่าพระพรแท้จริงของพระเจ้าคือ พระพรแห่งความรอดนิรันดร์อันหลั่งไหลมาจากจุดประสงค์สูงสุดของพระองค์ในการช่วยผู้คนให้รอดเพื่อพระคริสต์ ตั้งแต่ก่อนการวางรากฐานของโลก

“สาธุการแด่พระเจ้าพระบิดาของพระเยซูคริสต์องค์พระผู้เป็นเจ้าของเรา ผู้ประทานพรฝ่ายวิญญาณทุกอย่างแก่เราในสวรรคสถานโดยพระคริสต์ ดังเช่น ในพระคริสต์ พระเจ้าทรงเลือกเราตั้งแต่ก่อนทรงสร้างโลก เพื่อให้เราบริสุทธิ์และปราศจากตำหนิในสายพระเนตรของพระองค์ พระองค์ทรงกำหนดเราไว้ล่วงหน้าด้วยความรัก ให้เป็นบุตรของพระองค์โดยทางพระเยซูคริสต์ ตามความชอบพระทัยและพระประสงค์ของพระองค์ เพื่อเป็นที่ยกย่องพระคุณอันรุ่งโรจน์ของพระองค์ที่ทรงให้แก่เราเปล่าๆ ในพระเยซูที่พระองค์ทรงรัก” (เอเฟซัส 1:3-6)

การตีความเวรกรรมแห่งการทรงจัดเตรียมในประวัติศาสตร์ของพระเจ้า

เป็นความจริงที่ว่า ในพระคุณทั่วไปของพระเจ้า พระองค์ทรงบันดาลให้ฝนตกแก่คนชอบธรรมและคนอธรรม โดยทั่วไปแล้วจะมีผลดีและพระพรอันกรุณาจากพระเจ้าสำหรับคนเหล่านั้นในทุกวัฒนธรรมและทุกยุคสมัยที่ปฏิบัติตามกฎธรรมชาติของพระเจ้าที่อยู่ในใจพวกเขา พวกเขาอาจไม่ใช่ผู้เชื่อในพระคริสต์ที่บังเกิดใหม่ แต่โดยการปฏิบัติตามกฎศีลธรรมที่อยู่ในใจ พวกเขาสามารถเพลิดเพลินกับการจัดเตรียมชั่วคราวแห่งความมั่นคง ความสงบเรียบร้อยและความสุขในชีวิต ความเป็นจริงนี้เป็นส่วนหนึ่งของพระคุณของพระเจ้าที่พระองค์ประทานแก่มนุษยชาติ แม้ว่าเราจะกบฏด้วยใจแข็งกระด้างก็ตาม แต่หากพระเจ้าเลือกที่จะอวยพรชนชาติหนึ่งมากกว่าอีกชาติหนึ่ง ก็ไม่จำเป็นจะต้องถือว่าชาติดังกล่าวได้รับความโปรดปรานหรือโดยเฉพาะอย่างยิ่งมีศีลธรรมที่ดีกว่า อาจเป็นได้ว่าพระเจ้าทรงมีพระประสงค์เฉพาะสำหรับประชาชาติหนึ่งๆ ในช่วงเวลาหนึ่งๆ ท้ายที่สุดแล้ว พระเจ้าผู้เดียวเท่านั้นที่ทรงสร้างประชาชาติและรื้อถอนพวกเขาลง (ดาเนียล 2:21) และพระองค์ผู้เดียวเท่านั้นที่ทรงชักนำจิตใจของกษัตริย์ทั้งหลายดั่งธารน้ำ (สุภาษิต 21:1)

ด้วยเหตุผลเหล่านี้ เราจึงจำเป็นต้องปฏิเสธความรู้สึกที่ว่า พระเจ้าอวยพรประชาชาติต่างๆ ตามระดับที่คริสตจักรในประเทศเหล่านั้นเชื่อฟังและส่งเสริมความชอบธรรมได้สำเร็จ แนวคิดนี้เป็นเรื่องปกติเมื่อผู้คนพูดเชิงบวกว่า “พระเจ้าทรงอวยพรอเมริกาเพราะถูกก่อตั้งขึ้นบนหลักการของคริสเตียน” แต่การตอบสนองนี้ไม่ใช่ปรากฏการณ์ของชาวอเมริกัน คริสเตียนในประเทศและยุคอื่นๆ ยังคงมีการประเมินที่คล้ายกันเมื่อประเทศของตนอยู่ในจุดสูงสุดทางอำนาจแห่งจักรวรรดิ เช่น ประเทศอังกฤษ เยอรมนี ฝรั่งเศส และสเปน และอื่นๆ ไม่ใช่เรื่องแปลกที่จะได้ยินประเทศต่างๆ ในแอฟริกา เอเชีย และละตินอเมริการ่วมสมัยแสดงความคิดแบบเดียวกันว่า หากคริสตจักรประจำชาติมีความสัตย์ซื่อและอธิษฐานมากขึ้น พระเจ้าจะทรงอวยพรประเทศชาติของพวกเขาด้วยการเติบโตทางเศรษฐกิจที่เพิ่มขึ้น ความยุติธรรมทางสังคม ความสบายทางโลกที่อุดมสมบูรณ์ และความเจริญรุ่งเรืองของมนุษย์และวัฒนธรรมโดยรวม

อย่างไรก็ตาม ความเชื่อนี้บอกเป็นนัยว่า ประเทศที่มีการทุจริตและโรคร้ายที่เกี่ยวข้องกับความยากจนแผ่ขยายจะต้องมีคริสเตียนไม่เพียงพอ หรือคริสเตียนเหล่านั้นผิดปกติ ไม่เชื่อฟังและแตกแยก หากคริสเตียนในประเทศใดจะรวมตัวกัน อธิษฐาน ยอมจำนน และมอบแนวทางทั้งหมดไว้กับพระเจ้า พระองค์ก็จะรักษาดินแดนของพวกเขาและอวยพรประเทศชาติของพวกเขาด้วยน้ำค้างจากสวรรค์ ถ้าเช่นนั้นแล้ว บรรดาประเทศที่คริสเตียนถูกข่มเหงและทรมานโดยปราศจากความเมตตาล่ะ? ความทุกข์ ความยากจน และการข่มเหงของพวกเขานั้นไม่ใช่ช่วงสั้นๆ เลยมิใช่หรือ? ความเจ็บปวดของพวกเขาดำเนินต่อเนื่องหลายชั่วอายุคนโดยปราศจากการบรรเทา แล้วพวกเขาล่ะ? ตามระบบการอวยพรแบบเวรกรรมข้างต้น ความหมายทางอ้อมคือคริสเตียนเหล่านี้ไม่สัตย์ซื่อและเชื่อฟังไม่เพียงพอ เพราะพระเจ้าไม่ได้อวยพรพวกเขาให้มีสุขภาพดีและร่ำรวยเหมือนในประเทศอื่นๆ พระเจ้าทรงอวยพรคริสตจักรอเมริกันมากกว่าคริสตจักรซูดานอย่างนั้นหรือ? พระเจ้าพิพากษาคริสตจักรเยอรมันที่ไม่เอาจริงเอาจังด้วยนาซีเยอรมันหรือ? หรือทรงพิพากษาคริสตจักรในฝรั่งเศสที่อ่อนแอด้วยราชวงศ์ที่เลวร้ายเช่นนั้นหรือ? ระบอบเผด็จการของจีนบอกเป็นนัยว่าผู้เชื่อที่ถูกข่มเหงนั้นไม่เชื่อฟังและขาดความเชื่อที่เพียงพอที่สมควรได้รับพระพรต่อประเทศจากพระเจ้าหรือ? ถ้าอย่างนั้น เหตุใดพระเจ้าจึงยอมให้พระพรชั่วคราวแห่งสุขภาพและความมั่งคั่งในประเทศตะวันตกที่ท้าทายระเบียบที่พระเจ้าทรงสร้างไว้ และเฉลิมฉลองความวิปริตทางเพศและความผิดปกติทุกรูปแบบล่ะ? ดังที่บิลลี่ เกรแฮมมักพูดไว้ว่า “ถ้าพระเจ้าไม่พิพากษาอเมริกา พระองค์จะต้องขอโทษเมืองโสโดมและโกโมราห์” จากการสังเกตเชิงตรรกะและประวัติศาสตร์ ระบบเวรกรรมของการเชื่อฟังและการให้พรไม่ได้ผลอย่างที่มันควรจะเป็น

เป็นไปได้ไหมว่าเราเข้าใจคำศัพท์ทางศาสนศาสตร์เรื่อง “การอวยพร” อย่างลวกๆ?

แทนที่จะพูดถึงพระเจ้าอวยพรคริสตจักรในอเมริกาในศตวรรษที่ 20 หรือคริสตจักรอังกฤษในศตวรรษที่ 19 (และกล่าวเป็นนัยถึงการละเลยคริสตจักรในกัมพูชาหรือคริสตจักรในแอลจีเรีย) เราควรจำไว้ว่าพระพรสำหรับปวงประชากรของพระเจ้านั้นทรงสัญญาไว้ในการเป็นขึ้นจากตาย เราไม่สมควรหรือปรับปรุงพระพรของพระเจ้าในชีวิตนี้โดยอาศัยรูปแบบเวรกรรมของการเชื่อฟังตามข้อตกลง อาจเป็นได้ว่าพระเจ้าพอพระทัยที่จะประทานพระพรทางโลกแก่บางคนในชีวิตนี้มากกว่าคนอื่นๆ แต่พรเหล่านี้ไม่ใช่รางวัลสำหรับความสัตย์ซื่อที่เพียงพอ หรือแม้แต่รางวัลสำหรับความเชื่อที่เพียงพอและการอธิษฐาน เราควรมองว่าสิ่งเหล่านี้เป็นความรับผิดชอบและโอกาสพิเศษในการถวายเกียรติแด่พระเจ้าและนำข่าวประเสริฐไปสู่ผู้คนที่เข้าถึงน้อยที่สุด พระพรฝ่ายโลกของพระเจ้ามีไว้เพื่อเห็นแก่อาณาจักรของพระองค์ เราควรตีความสิ่งเหล่านี้ว่าออกแบบมาเพื่อพระมหาบัญชา ไม่ใช่สะท้อนถึงการทำงานหนักของเราและการเคร่งศาสนาที่เพียงพอที่จะเพลิดเพลินเพื่อตัวเราเอง การจัดเตรียมอันลึกล้ำแห่งพระกรุณาเป็นของเราที่จะใช้ด้วยความรับผิดชอบในขณะที่เรามีโอกาส ไม่ใช่เพื่อทำตามใจตัวเองหรือแสดงความยินดีกับตัวเอง

คริสเตียนบางคนได้รับพระคุณด้วยการรับผิดชอบและโอกาสทางสุขภาพ ความมั่งคั่ง และเสรีภาพในการเดินทางและเผยแพร่ข่าวประเสริฐ ส่วนคริสเตียนคนอื่นๆ ได้รับพระคุณความรับผิดชอบและโอกาสในการทนทุกข์ การข่มเหง และสละชีพเพราะความเชื่อเพื่อเป็นพยานถึงข่าวประเสริฐ คริสเตียนที่มีสุขภาพดี มั่งคั่ง และมีเสรีภาพไม่ได้รับพรในพระคริสต์มากไปกว่าคริสเตียนที่เจ็บป่วย ยากจน และถูกคุมขัง เราทุกคนได้รับพระพรเดียวกัน คือมรดกร่วมกันในการเป็นขึ้นจากตาย บางคนได้รับชัยชนะด้วยความเชื่อ ในขณะที่บางคนได้รับความทุกข์ทรมานเพราะความเชื่อ พระผู้เลี้ยงแกะที่ดีพาเราบางคนไปยังทุ่งหญ้าริมน้ำแดนสงบ ในขณะที่ทรงพาคนอื่นผ่านแม่น้ำอันเชี่ยวกราดสู่แดนสังหาร ไม่ว่าพระองค์จะทรงปฏิบัติต่อเราด้วยความอ่อนโยนหรือมอบเราสู่การทนทุกข์ แต่ความเชื่อกล่าวว่า “พระเยซูทรงเป็นมรดกของข้าพระองค์”

ลองพิจารณาว่าพระเยซูตอบเปโตรในตอนท้ายของพระกิตติคุณยอห์นอย่างไรเกี่ยวกับความอยากรู้อยากเห็นของเปโตรว่า ทำไมเขาจึงต้องทนทุกข์เพื่อพระคริสต์ในขณะที่ยอห์นจะเสียชีวิตด้วยวัยชรา:

“เราบอกความจริงกับท่านว่า เมื่อท่านยังหนุ่ม ก็คาดเอวของท่านเองและเดินไปไหนๆ ตามที่ท่านปรารถนา แต่เมื่อแก่แล้ว ท่านจะเหยียดมือออก และจะมีคนมาคาดเอวของท่าน และพาไปที่ที่ท่านไม่ปรารถนาจะไป” (ที่พระองค์ตรัสอย่างนั้นก็เพื่อชี้ให้เห็นว่าเปโตรจะถวายพระเกียรติแด่พระเจ้าด้วยการตายแบบใด) เมื่อตรัสอย่างนั้นแล้ว พระองค์จึงตรัสกับเปโตรว่า “จงตามเรามาเถิด” เปโตรเหลียวหลังเห็นสาวกคนที่พระองค์ทรงรักตามมา (สาวกคนนั้นคือคนที่เอนตัวลงใกล้พระองค์ขณะรับประทานอาหารและทูลถามว่า “องค์พระผู้เป็นเจ้า คนที่จะทรยศพระองค์เป็นใคร?”) เมื่อเปโตรเห็นสาวกคนนั้นจึงทูลถามพระเยซูว่า “องค์พระผู้เป็นเจ้า คนนี้จะเป็นยังไงบ้าง?” พระเยซูตรัสกับเขาว่า “ถ้าเราอยากให้เขาอยู่จนกว่าเราจะมา มันเกี่ยวอะไรกับท่าน? จงตามเรามาเถิด” เพราะฉะนั้นคำที่ว่าสาวกคนนั้นจะไม่ตาย จึงลือกันไปท่ามกลางพวกพี่น้อง พระเยซูไม่ได้ตรัสกับเขาว่าสาวกคนนั้นจะไม่ตาย แต่ตรัสว่า “ถ้าเราอยากให้เขาอยู่จนกว่าเราจะมา มันเกี่ยวอะไรกับท่าน?” (ยอห์น 21:18-23)

ไม่ว่าเราจะทนทุกข์และตายอย่างน่าอนาจ หรือมีชีวิตยืนยาวและชื่นชมยินดีกับพระคริสต์ตลอดวันเวลาของเรา จุดประสงค์นั้นเหมือนกัน นั่นคือเราจะถวายเกียรติแด่พระเจ้า งานของเราไม่ใช่การเหตุผลที่จับต้องได้ว่า ทำไมลูกของพระเจ้าบางคนถึงต้องทนทุกข์ ในขณะที่คนอื่นๆ ดูเหมือนจะก้าวจากชัยชนะไปสู่อีกชัยชนะหนึ่ง นั่นขึ้นอยู่กับพระเจ้าที่จะรู้และเราจะวางใจอยู่อย่างเงียบๆ เราต้องติดตามพระคริสต์เท่านั้น

ภูเขาซีนายกับภูเขาศิโยน

ภูเขาสองลูกที่สูงตระหง่านอยู่บนหน้าพระคัมภีร์และประวัติศาสตร์ของมนุษย์อย่างแท้จริง ทั้งสองเป็นตัวแทนของคนสองกลุ่ม ทั้งสองคือภูเขาซีนายและภูเขาศิโยน ภูเขาซีนายเป็นตัวแทนของสิ่งที่เป็นธรรมชาติสำหรับเราทุกคน ไม่ใช่แค่ชาวยิวเท่านั้น ภูเขาซีนายเป็นบทสรุปของกฎที่เป็นส่วนหนึ่งของกฎทางจริยธรรมที่เขียนไว้ในใจของมนุษย์ทุกคน ทุกคนและทุกสังคมดำเนินการตามหลักจริยธรรมแห่งความรักต่อเพื่อนบ้านและความยุติธรรมต่อผู้กระทำความผิด หากไม่มีหลักจริยธรรมร่วมกันนี้ ระเบียบของพลเมืองก็จะกลายเป็นความสับสนวุ่นวายและการไม่มีระบบ ภูเขาซีนายคือสิ่งที่จัดระเบียบครอบครัว สังคม และประวัติศาสตร์ อะไรคือต้นทุนของการจัดระเบียบ ความก้าวหน้า และความเจริญรุ่งเรื่องโดยรวมของมนุษย์? มันคือการเชื่อฟัง ความสัตย์ซื่อ การปฏิบัติตามบทบัญญัติ

ภูเขาศิโยนแสดงถึงสิ่งที่เหนือธรรมชาติ นั่นคือพระคุณและความรอดผ่านการเสียสละ ไม่น่าแปลกใจที่เรื่องเล่าและตำนานอันเป็นที่รักมากมายในวัฒนธรรมส่วนใหญ่ตลอดประวัติศาสตร์จะบอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับคุณธรรมสูงสุด เรื่องเล่าทั่วไปที่ทุกวัฒนธรรมชอบเล่าคืออะไร? เรียกได้ว่าเป็นเรื่องราวของความรักที่ช่วยชีวิตด้วยการเสียสละ หรือความรักที่สละชีวิตเพื่อมิตรสหาย (ยอห์น 15:13) เรื่องราวนี้ฝังอยู่ในภาพยนตร์บล็อกบัสเตอร์ของเราที่ทำให้เราร้องไห้ และในตำนานอันอบอุ่นหัวใจเหล่านั้นที่วัฒนธรรมต่างๆ ชอบเล่าให้ลูกหลานเพื่อขัดเกลาคุณธรรมของพวกเขา

แม้ว่าเรื่องราวเหล่านี้มักเป็นเทพนิยายและเรื่องในจินตนาการ แต่ก็มีเรื่องจริงเรื่องหนึ่งที่เข้าใจได้ทั้งหมด เป็นตำนานที่แท้จริงที่สุด มันเป็นตำนานของภูเขาศิโยน เป็นเรื่องราวขององค์อธิปไตยผู้เปี่ยมด้วยความกรุณาผู้สละชีวิตเพื่อศัตรูด้วยน้ำมือของศัตรู พระองค์ทรงสละชีวิตเพื่อให้พวกเขาคืนดีกับพระองค์เอง และทำให้พวกเขากลายเป็นอาณาจักรแห่งปุโรหิตเพื่ออาศัยอยู่ร่วมกับพระองค์ในฐานะทายาทร่วมของพระองค์ อะไรคือต้นทุนของการเข้าสู่มรดกแห่งสวรรค์ สันติสุข และความสุขอันสมบูรณ์นี้? เช่นเดียวกับต้นทุนของภูเขาซีนาย-การเชื่อฟัง ความสัตย์ซื่อ และการปฏิบัติตามบทบัญญัติ แต่คำถามที่ดีกว่าคือ “ผู้ใดสามารถจ่ายราคานี้ได้?” กษัตริย์แห่งศิโยนจ่ายทุกอย่างด้วยชีวิตของพระองค์ ดังนั้น บัดนี้ด้วยการวางใจในพระองค์เพียงผู้เดียว ศัตรูของพระองค์จึงสามารถถูกประกาศให้เป็นพลเมืองที่ชอบธรรม และถูกรับเข้าสู่ครอบครัวของพระองค์ได้ พระองค์จ่ายทั้งสิ้นแล้ว เราได้รับพระพร อาณาจักรคือสิ่งที่เราได้รับ ไม่ใช่สิ่งที่เราทำสำเร็จจนได้มา ด้วยการวางใจจากใจจริง เราจึงมั่นใจได้ว่าพระสัญญาของพระองค์จะเป็นของเราโดยไร้เงื่อนไขซึ่งตั้งบนเงื่อนไขแห่งความสัตย์ซื่ออันแน่วแน่ของพระองค์ต่อเกียรติแห่งพระนามของพระองค์

เพื่อให้ได้รับผลประโยชน์ของบทบัญญัติในพันธสัญญา เราต้องไม่ด่างพร้อยและไร้ตำหนิ สิ่งที่เราต้องทำคือทำงานเพื่อให้พระองค์อนุมัติ และผู้คนพูดว่า “ดูสิ่งที่เราทำเพื่อพระองค์สิ” อย่างไรก็ตาม เพื่อรับพระพรที่สัญญาไว้จากศิโยน กษัตริย์ผู้นั้นเสด็จลงจากภูเขาอย่างไร้มลทินและไร้ตำหนิ สิ่งที่เราต้องทำคือพักสงบอยู่ในความเห็นชอบของพระองค์ และผู้คนพูดว่า “ดูสิ พระองค์ทรงทำทุกสิ่งทุกอย่างเพื่อเรา” ภูเขาซีนายกล่าวว่า “จงทำทั้งหมดนี้แล้วเจ้าจะมีชีวิตอยู่” ภูเขาศิโยนกล่าวว่า “พระองค์ทรงกระทำทั้งหมดนี้เพื่อเจ้าจะมีชีวิตอยู่”

การต่อสู้สำหรับผู้เชื่อนั้นคือการพักสงบอย่างปลอดภัยในศิโยน ความเป็นทาสในชีวิตเดิมที่ชอบตั้งเงื่อนไขของภูเขาซีนายนั้นเกาะแน่นมาก เราถูกกำหนดไว้เพื่อแสวงหาการเห็นชอบและพระพรจากพระเจ้าตามการกระทำของเรา พระสัญญาของพระเจ้าในพระคริสต์นั้นแน่นอน และเราจะได้รับมันในการเป็นขึ้นจากตาย แต่ในกรอบความคิดซีนายเก่าของเรา เราดำเนินชีวิตเหมือนกับพระสัญญาซึ่งพระคริสต์ทรงทำให้เป็นไปได้สำหรับเราจะบรรลุผลสำเร็จในชีวิตนี้หากเราดีพอ

ภูเขาซีนายและข่าวประเสริฐอีกแบบหนึ่ง

เปาโลต่อสู้กับแนวโน้มที่สร้างความสับสนให้กับซีนายและศิโยนในจดหมายของเขาถึงชาวกาลาเทีย บางคนโต้แย้งว่าพระพรที่สัญญาไว้กับอับราฮัมขึ้นอยู่กับเงื่อนไขตามธรรมบัญญัติของโมเสส บางคนเชื่อว่าพวกเขาจะได้รับความรอดโดยความเชื่อแต่จะคงอยู่ในความรอดด้วยความสัตย์ซื่อ พวกเขามองว่าความรอดเป็นการได้รับโดยการถูกนับว่าเป็นผู้ชอบธรรมผ่านทางความเชื่อ และจากนั้นคงอยู่ในการชำระให้บริสุทธิ์ผ่านทางความเชื่อและการประพฤติ แต่นั่นไม่ใช่พระสัญญาแห่งข่าวประเสริฐ ไม่ใช่เพียงการนัดหมายให้ผู้อ่อนแอไปพบนักบำบัด หลังจากนั้นจะทำงานส่วนใหญ่ที่บ้าน ไม่ใช่เลย ข่าวประเสริฐเป็นการปลูกถ่ายหัวใจแก่คนตาย คือการถ่ายเลือดและการดูแลอย่างต่อเนื่อง พวกเขาทำอะไรไม่ได้นอกจากจะวางใจในความสามารถที่เพียงพอและชื่อเสียงอันทรงเกียรติของแพทย์ ชาวกาลาเทียดำเนินชีวิตไม่สอดคล้องกับพระสัญญาแห่งข่าวประเสริฐ พวกเขาดำเนินชีวิตตามธรรมบัญญัติที่มอบแก่โมเสสประหนึ่งว่าพวกเขาพยายามได้รับพระพรจากกรุงเยรูซาเล็มในโลกนี้ แต่เปาโลเรียกพวกเขาให้พักสงบตามพระสัญญาที่ประทานแก่อับราฮัม เพราะพวกเขาจะได้รับพระพรจากเยรูซาเล็มในสวรรค์ (กาลาเทีย 3:7-21; 4:21-31)

เปาโลกล่าวถึงปัญหามากมายในจดหมายฝากทั้งหมดของท่าน แม้กระทั่งบาปเสื่อมทรามและเป็นมลทินที่สุดในเมืองโครินธ์ แต่ไม่มีประเด็นใดที่ทำให้เปาโลตื่นตระหนกมากไปกว่าประเด็นนี้ในกาลาเทีย เปาโลกล่าวว่าความประพฤติของพวกเขาไม่สอดคล้องกับข่าวประเสริฐ (กาลาเทีย 2:14) ไม่ใช่ว่าพวกเขาทำบาปทางเพศที่เป็นมลทิน หรือติดตามนักเทศน์ที่เน้นความมั่งคั่งร่ำรวยเหมือนเมืองโครินธ์ เปล่าเลย ชาวกาลาเทียเพียงเพิ่มการรักษาธรรมบัญญัติเข้าไปในข่าวประเสริฐเพื่อรับพระพรเท่านั้น ซึ่งดูรักษาความบริสุทธิ์มากและมีเจตนาที่ดี ท้ายที่สุดแล้ว พวกเขาแค่พยายามดำเนินชีวิตตามข่าวประเสริฐ แล้วมันจะเป็นปัญหาได้อย่างไร? แม้แต่เปโตรและบารนาบัสก็ถูกหลอกโดยวิธีที่ดูเหมือนมีคุณธรรมในการเพิ่มการงานดีเข้าไปในข่าวประเสริฐ แต่หลังจากถูกทำให้อับอายต่อหน้าสาธารณชน เปโตรและบารนาบัสกลับใจและเปลี่ยนคำสอนของพวกเขา (กาลาเทีย 2:11-14)

การผสมระหว่างธรรมบัญญัติและข่าวประเสริฐเพื่อให้ได้มาซึ่งพระสัญญาทำให้เปาโลโกรธเคือง กาลาเทียเป็นจดหมายร้อนแรงที่สุดของเปาโล เปาโลยังเรียกพวกเขาว่า “โง่เขลา” และ “ถูกสะกดดวงจิต” (3:1) โดยบอกว่าความสับสนธรรมบัญญัติและข่าวประเสริฐไม่ได้เป็นเพียงการกำกับดูแลด้านศาสนศาสตร์เท่านั้น มันเป็นงานของศัตรู เป็นหลักฐานของสงครามฝ่ายวิญญาณ ความจริงก็คือผู้ก่อการร้ายวางยาพิษในอาหารแห่งข่าวประเสริฐอันสดใหม่ มันอาจจะรสชาติดีต่อสุขภาพ แต่ถ้าไม่โยนมันทิ้ง มันจะฆ่าพวกเขา เปาโลกล่าวว่าใครก็ตามที่กำลังสอนข่าวประเสริฐอื่น คนเช่นนี้ควรถูกโยนลงไปในนรก (กาลาเทีย 1:6-9) แต่แน่นอนว่ายังมีพื้นที่ให้กลับใจเหมือนที่เปโตรและบารนาบัสได้ทำ แต่นั่นเป็นปัญหาร้ายแรงมาก มันไม่ใช่เกมคำศัพท์ที่มีความแตกต่างเล็กน้อยและเน้นต่างกัน อย่างที่นักปฏิรูปได้สอนว่า ไม่ว่าคุณจะปฏิบัติตามมาตรฐานอย่างสมบูรณ์เพื่อรับพระพรที่สัญญาไว้ของพระเจ้า หรือการทนทุกข์ที่ไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานนั้น ก็ก่อให้เกิดการสาปแช่งของพระเจ้า (กาลาเทีย 3:10–14)

ยินดีต้อนรับสู่ภูเขาซีนาย คริสต์ศาสนาแบบเวรกรรมก็คือภูเขาซีนายที่แฝงกายด้วยเจตนาดี และความเคร่งศาสนาที่มีคุณธรรมซึ่งใส่เข้าไปในพระคุณ ราวกับว่า เราสามารถทำตามพระสัญญาจนบรรลุได้ ในแง่ของฆราวาส นี่คือความแตกต่างระหว่างการมองว่าข่าวประเสริฐเป็นคำแนะนำที่ดีกับการประกาศที่ดี มันเป็นความแตกต่างระหว่างการมองว่าข่าวประเสริฐเป็นงานส่วนตัวที่ปรับปรุงภายในเรา กับงานอันมีจุดมุ่งหมายในการไถ่เราภายนอก มันเป็นความแตกต่างระหว่างพระคริสต์ที่ทำงาน ในเราผ่านทางความสัตย์ซื่อของเรา กับพระคริสต์ที่ทำงาน เพื่อเราผ่านทางความเชื่อของเราเท่านั้น ภูเขาซีนายมองว่าข่าวประเสริฐเป็นการฟื้นฟูจิตวิญญาณ ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อเวลาผ่านไปโดยคำนึงถึงความสามารถและความเต็มใจของเรา ภูเขาศิโยนมองว่าข่าวประเสริฐคือการไถ่ ซึ่งเกิดขึ้นในสามชั่วโมงบนไม้กางเขนที่เต็มด้วยโลหิตในช่วงเทศกาลปัสกาที่กรุงเยรูซาเล็ม แม้ในขณะที่เราไร้ความสามารถและไม่เต็มใจก็ตาม ภูเขาซีนายกล่าวว่า พระเยซูทรงเป็นพระผู้ช่วยให้รอดของเราที่ให้ความช่วยเหลือเราหากเรามีความเชื่อและการเชื่อฟังเพียงพอ ภูเขาศิโยนกล่าวว่า พระเยซูทรงเป็นผู้แก้ต่างแทนเราซึ่งทำให้เราพ้นผิด ขอเพียงเรามีความเชื่อเท่านั้นในการเชื่อฟังของพระองค์เท่านั้น แบบแรกคือหลักคำสอนของนิกายโรมันคาทอลิกในยุคกลาง และแบบหลังคือข่าวประเสริฐโบราณของอัครทูตและบรรพบุรุษของคริสตจักรที่กลุ่มปฏิรูปได้ค้นพบอีกครั้ง ไม่มีทางที่สาม ถนนสายกลางของนิกายโรมันคาธอลิก-เป็นการเพิ่มความพยายามของคุณเข้าไปในการช่วยเหลือด้วยพระคุณของพระเจ้า เป็นแนวคิดที่แพร่หลายไปทั่วการประกาศข่าวประเสริฐในปัจจุบัน คุณไม่ได้ร่วมมือกับพระคุณของพระเจ้าเพื่อทำให้คุณเป็นที่ยอมรับมากพอที่จะรู้สึกมั่นใจในความพอพระทัยจากพระองค์ หลักคำสอนเรื่องหลักประกันในพระคริสต์เท่านั้นโดยพระคุณเท่านั้นผ่านทางความเชื่อเท่านั้น ที่จะสังหารคริสต์ศาสนาแบบเวรกรรมได้ คริสตจักรทั่วโลกกำลังอ่อนล้าภายใต้มนต์สะกดยุคกลางแห่งการกระทำตามแนวคิดเวรกรรม มันขับเคลื่อนด้วยความกลัวว่าจะไม่รู้สึก เชื่อ คิด และทำมากพอที่จะทำให้พระพรของพระเจ้าหลั่งไหลออกมา นี่เป็นข่าวดีปลอมอีกแบบหนึ่งที่มารชอบเผยแพร่ มันหลอกเราด้วยการใช้คำศัพท์ที่ดูมีคุณธรรมของภูเขาซีนาย สำหรับพลเมืองแห่งศิโยน ธงของเราควรเป็นว่า “ข้าพเจ้าถูกตรึงร่วมกับพระคริสต์แล้ว ข้าพเจ้าเองไม่มีชีวิตอยู่ต่อไป แต่พระคริสต์ต่างหากที่ทรงมีชีวิตอยู่ในข้าพเจ้า ชีวิตซึ่งข้าพเจ้าดำเนินอยู่ในร่างกายขณะนี้ ข้าพเจ้าดำเนินอยู่โดยความเชื่อในพระบุตรของพระเจ้าผู้ได้ทรงรักข้าพเจ้า และได้ทรงสละพระองค์เองเพื่อข้าพเจ้า” (กาลาเทีย 2:20)

พักสงบในศิโยน

ชีวิตคริสเตียนไม่ใช่การไม่ใส่ใจหรือความพยายามที่ขับเคลื่อนด้วยความกลัว การต่อต้านการประยุกต์เวรกรรมเข้ามาในการเชื่อฟังของคริสเตียนไม่ควรกระตุ้นให้เกิดความเกียจคร้านหรือเย็นชา แต่การเชื่อฟังวิถีทางของพระเจ้าอย่างถูกต้องควรเกิดขึ้นจากการสำนึกในพระคุณและชื่นชมยินดีในความรักของพระเจ้าในข่าวประเสริฐของพระคริสต์ เนื่องจากพระคริสต์ทรงเป็นเครื่องบูชาไถ่ความผิดของเรา เราจึงสามารถเข้ามาในการสถิตของพระเจ้าด้วยการขอบพระคุณ พระพรของศิโยนหนุนใจให้จิตวิญญาณของเราพักสงบอย่างปลอดภัยในความรักของพระเจ้า เราไม่สามารถปรับปรุงความรักของพระองค์หรือลดทอนความรักของพระองค์ลงโดยอาศัยการกระทำของเรา จากสันติสุขที่มั่นใจในพระเจ้าเช่นนี้ เราสามารถติดตามพระองค์ด้วยความพึงพอใจด้วยความยินดี โดยรู้ว่าความชอบธรรมทั้งสิ้นของเราอยู่ในสวรรค์ ประทับอยู่เบื้องขวาพระหัตถ์ของพระเจ้า และพระพรฝ่ายวิญญาณและพระสัญญาของพระเจ้าทั้งสิ้นในการเป็นหนึ่งเดียวกับพระคริสต์นั้นปลอดภัยสำหรับเรา ให้พระพรของพระเจ้าจากศิโยนเติมเต็มคุณด้วยความหวังและความชื่นชมยินดีอันไม่อาจบรรยายได้ ขอให้คุณดำเนินชีวิตโดยความเชื่อในพระคริสต์ผู้ทรงสถิตอยู่ในคุณ และเป็นความหวังแห่งศักดิ์ศรีของคุณ

คำถามใคร่ครวญ

1. เมื่อพิจารณาถึงภาพเปรียบเทียบระหว่างมะปรางกับเมฆ คุณเคยมีประสบการณ์ในการดำเนินชีวิตแบบเวรกรรมของคริสเตียนในคณะนิกายหรือธรรมเนียมประเพณีของคุณในทางใดบ้าง?
2. การอภิปรายเรื่องภูเขาซีนายและภูเขาศิโยนช่วยอธิบายว่า คริสเตียนควรเข้าใจการรับพระสัญญาของพระเจ้าอย่างไร?
3. คุณได้ข้อคิดประการใดจากบทนี้ เกี่ยวกับหลักประกันเพื่อจะหนุนใจใครสักคน?